geachten afgevaardigde de bestendiging van dc uitvoerrechten eene fout? De Minister heeft er '/.oneven van gewaagd als van eene «banaliteit" om aan die uitvoerrechten — wij hebben nu hoofdzakelijk het oog o|> suiker en koffie — een bijzonder karakter toe te kennen: alle belastingen, die de productie raken, treffen den producent, zeide hij. De eene zoo goed als de andere. De uitvoerrechten op de koffie en suiker van Java zoo goed als alle andere belastingen op andere zaken. Neen, Mijnheer de Voorzitter, op de moeilijke vraag, waarover binnens- en buitenslands zooveel geschreven en gesproken werd, op wien eigenlijk eenigerlei belasting ten slotte neerkomt, moge in tal van gevallen het antwoord twijfelachtig en betwistbaar zijn, in het underwerpelijke geval, waar het uitvoerrechten geldt op artikelen, die geenszins liet karakter van monopolieartikelen hebben, moet onbetwistbaar worden geantwoord : zij treffen onwraakbaar, unabwallbar, de productie, den producent, en hetgeen met hem annex is. Want de prijs, die voor die producten wordt gemaakt, wordt bepaald op de algemeene wereldmarkt, geheel en al onafhankelijk van de bezwarende voorwaarden, waaronder de .lava-fabrikant in het bijzonder mag werken. Er is voor hem geen middel van verhaal, op wien ook, denkbaar; de belasting blijft drukken op zijn tak van industrie. Hij is het, die ze met de aan zijne nijverheid verbondenen alléén en ten volle te dragen houdt. 
Waarop had nu de heer Heemskerk in 1872 het oog, toen de heer Kappeyne zijn door hem gesteund amendement voorstelde, van gelijke strekking als het onze? Dat men protectie gaat verleenen aan den vreemde! Inderdaad, wanneer men de zaak van de suiker aanziet, dan is er reden tot verbazing, liet is niet te gelooven wat in verband met de suiker is voorgevallen. Wij zijn de bezitters van den rijksten, voordeeligsten grond, die voor suiker op de wereld bestaat. En als men nu in het begin der maand de staten in handen krijgt omtrent hetgeen aan suiker in ons land van Java is aangevoerd en verwerkt, dan blijkt dit te zijn ingekrompen tot een bagatel, dan zijn de krandjangs .lava suiker gereduceerd tot schier nihil. 
Dat zal dan toch wel te wijten zijn aan eigen toedoen, dat dc natuurlijke loop der zaak zoo deerlijk gestoord is en dat er niet gebeurt wat zoo voor de hand lag, dat namelijk wij, boven allen, in ons eigen land onze eigen suikers zouden ontvangen en verwerken. De andere oorzaken van dit jammerlijk verschijnsel laat ik hier thans onbesproken. Ik releveer nu voor het oogenblik alleen dit, dat wij door onze Ja va-uitvoerrechten deze dwaasheid doen dat wij