Schets eener kritische geschiedenis van het begrip natuurwet in de nieuwere wijsbegeerte :, met eene inleiding omtrent dat begrip bij vóór-christelijke denkers /, door J. Clay.

Schets eener kritische geschiedenis van het begrip natuurwet in de nieuwere wijsbegeerte : ...

Bibliographic data

Monograph

Title:: Schets eener kritische geschiedenis van het begrip natuurwet in de nieuwere wijsbegeerte :, met eene inleiding omtrent dat begrip bij vóór-christelijke denkers /, door J. Clay.; Natuurwet

Author:: Clay, J., 1882-1955

Publisher:: Leiden :, Brill,

Date:: 1915.

Extent:: XXVIII, 394 p. ;

Dimensions:: 25 cm.

Shelfmark:: UBM: 1522 C 39

MD_HANDLE:: https://hdl.handle.net/11245/3.30011

Notes:: Bekroond en uitg. door Curatoren van het Stolpiaansch Legaat aan de Univ. te Leiden.

Keyword:: Philosophy of nature.; Philosophie de la nature.; 30.02 philosophy and theory of the exact sciences.; Natuurwetten.; Geschiedenis (vorm)

Catalogue:: https://pid.uba.uva.nl/ark:/88238/b1990000115750205131

Rights:: This work has been identified as being free of known restrictions under copyright law, including all related and neighboring rights.

BESLUIT. 367 het wetbegrip staat een andere vraag, die met de eerste nauw verbonden is: Hoe verhoudt zich de wet, als een verband tusschen bewustzijnsimmanente begrippen, tot de bewustzijns- transcendente wereld, waarop zij naar de bedoeling van bet denkend subject betrekking heeft? De opvatting, dat de wet, zooals deze in het bewustzijn wordt gedacht, ook op gelijke wijze in de natuur onafhan- kelijk van het denken zoude bestaan, komt in de wijsbe- geerte niet meer voor. Ook de meeste natuurkundigen hebben zich langzamerhand van deze identificeering los gemaakt. Zij kan nimmer bestaan blijven in dat subject, dat zich een- maal het verschil tusschen de wereld in en buiten het be- wustzijn is bewust geworden. Maar na het besef van het onderscheid wordt de vraag te meer brandend: Hoe het dan te verklaren is, dat de wetten, die wij uit de natuurver- schijnselen vormen, in de natuur werkelijk heerschen, zoodat onze verwachtingen, naar die wetten gevormd, vervuld wor- den? Wij hebben het gezien, hoe sinds Descartes de denkers van West-Europa een oplossing voor dit moeielijke probleem hebben gezocht. Leibniz heeft de gedachte geformuleerd, dat een door God vooraf bepaalde harmonie bestaat, die de natuur hare gedragingen voorschrijft en die zich in het denken van den menscb bewust openbaart. Spinoza heeft in de materieele werkelijkheid en in het denken twee zijden gezien van eene daarachter liggende wezenlijke — d. i. zelf niet verschijnende — Substantie. Kant heeft het zwaartepunt van onze kennis in het sub- ject verplaatst en de mogelijkheid eener kennis omtrent het transcendente ontkend. De natuur is daardoor bij hem een systeem van verschijnselen geworden, zooals het, door het denken naar wetten geordend, in het bewustzijn voorkomt. In het psychisch-monisme van Heymans, dat zich daaruit ontwikkelt, wordt de onderstelling gemaakt, dat de werke-

Access restriction

Copyright

fullscreen: Schets eener kritische geschiedenis van het begrip natuurwet in de nieuwere wijsbegeerte : ...

Monograph

Downloads

Full record

This page

Image fragment

Formats and links

Formats

Links

Cite

Full record

This page

Citation recommendation