woord heeft de gewetens wakker geschud, en zéér velen zijn hem in zijn strijd om vrijheid van onderwijs gevolgd. 
De grondwet van 1848 bracht de verlangde vrijheid van onderwijs. Voor dien tijd moest een vereeniging, die een school wilde stichten, vergunning, authorisatie, vragen. En de liberalen van die dagen wisten van plagen, en belemmeringen in den weg zetten, en de vrijheid trappen; de vrijheid, in welker naam in 1848 geheel West-Europa allerlei staatkundige woelingen waren ontstaan. Dit was in den schoolstrijd de meening der liberalen: we vragen vrijheid voor ons zélf; de openbare school moet beantwoorden aan ónze eischen; andere eischen kénnen we niet. 
Nog tusschen 2 Dec. 1850 en 27 Oct. 1853 moest het Bestuur der op te richten Goessche Chr. School niet minder dan 26 maal requestreeren, aan den Raad, aan Gedeputeerde Staten, aan den Minister, éér verlof tot oprichting eener Chr. school werd verleend, terwijl zelfs uit Uithuizen een uittocht naar Amerika plaats had, omdat géén school mocht ingericht naar den wensch en voor het eigen geld der ouders en voorstanders 1 
1857 maakte aan al déze ergerlijke plagerijen ten minste een einde. Authorisatie behoefde niet gevraagd — maar récht werd niet verleend, en, wat nog erger was, de gedwongen godsdiensteloosheid der openbare school werd zoo conse-kwent mogelijk doorgevoerd. Er zat bijna spot in, in dat verlof tot stichting en onderhoud van eigen scholen voor eigen geld, mits men eerst gedwongen bijdroeg in de kosten der openbare school. 
Langzaam maar zeker begon nu ons Christenvolk zich te ontworstelen aan den doodenden greep der neutraliteit. Het ging om Gods Woord in de school, om de ziel van het kind. En onder de allerongunstigste omstandigheden begon men Christelijke bijzondere scholen op te richten. Men gevoelde het als een eisch Gods voor de gedoopte kinderen. Waren er in 1857 nog slechts 58 scholen met ongeveer 10,000 leerlingen, 7 jaar later is dat getal reeds meer dan verdubbeld, (137 scholen met 23083 leerlingen), en als de Wage-ningsche Chr. school een jaar bestaat, (1871), dan is het getal gestegen tot 300 met ruim 48000 leerlingen. 
Wél een gestadige groei dus. 
1878 kwam, met zijn „Scherpe Resolutie", met zijn schoolwet, die bedoelde, als 't kon, het bestaan van bijzondere scholen onmogelijk te maken. 
Tenminste verdere uitbreiding tegen te gaan.