6 
Het moet dus van de grootste beteekenis worden geacht 
omtrent het vraagstuk van de al of niet noodzakelijkheid 
eener psychologische verklaring van het leeren der dieren 
nader opheldering te zoeken, daar hiermede de waarschijn- 
lijkheid eener al of niet mechanistische verklaring der reflexen 
ten nauwste samenhangt. 
Heeft de vergelijkende dierpsychologie voor de physiologen 
een groote beteekenis, niet minder belangrijk kan zij worden 
geacht voor wat men gewoonlijk de biologie noemt, dus die 
wetenschap, welke zich bezighoudt met de levensuitingen 
van de dierlijke organismen in hun geheel vooral in hun na- 
tuurlijk bestaan. Hier vinden wij problemen in groot getal, 
welke door een systematische bestudeering der gewoonte- 
vorming tot een oplossing zijn te brengen. De samenhang 
van aangeboren en verworven gewoonten, hunne beteekenis 
in den strijd om het bestaan, de ontwikkeling der gewoonten 
in de jeugd onder invloed van het spel (Groos)1), leeftijd en 
sexe van het erteroceptive systeem, van honger en dorst, 
interne secretie en stofwisseling, klimaat en jaargetijden zijn 
slechts eenige der meest algemeene vragen, welke bij elke dier- 
soort weer een bijzondere toepassing vinden in verband met 
hare bijzondere levenswijze. Van de speciale biologische 
vragen, welke met gewoonte-vorming samenhangen mogen 
er hier nog eenige opgenoemd worden. 
De nestbouw en het trekken der vogels, de gecompliceerde 
verschijnselen der sociale insecten, het vluchten voor een 
vijand, het vangen van een prooi, de aanpassing der huis- 
dieren aan de menschelijke samenleving hangen alle samen 
met gewoonte-vorming. 
*) Groos, K. Die Spiele der Tiere Jena 1907.