met deze, dan weer met die groep uit het vijandige kamp der bezittende klasse, hervormingen te verkrijgen. 
Zij organiseert het proletariaat om voor de menschheid te verwezenlijken die hooge idealen, die door de eeuwen van loonslavernij heen slechts mooie utopiën geleken. Alleen het sociaaldemocratische weten maakt vaste betrouwbare strijders, in staat te onderkennen vriend en vijand, manmoedig nederlagen dragend en met doorzicht overwinningen dienstbaar makend aan het klassebelang van het proletariaat. 
Een gunstige omstandigheid maakt den Engelschen sociaaldemocraten het werk gemakkelijker. De mannen der S. D. P. hebben in de maanden die achter ons liggen niet alleen de groote voldoening kunnen smaken (tijdens de staking, waarin zij met alle kracht de zaak der stakers dienden), dat hun jaren van werken welbesteed zijn geweest, zij hebben daarnaaast met succes gearbeid in de richting van socialistische eenheid en uit vele versplinterde groepen een landelijke partij gevormd, de British Socialist Party, welke nu direct het braakliggend terrein bewerken kan. Het sociaaldemocratisch dagblad, dat nu binnen kort uit zal komen, kan daarbij uitnemende diensten bewijzen. Die groote vakbonden moeten van socialistischen geest doortrokken worden. Formeel maakten zij thans al (door de Labour Partij) deel van de Internationale uit, doch een wereldbeschouwing scheidde de Trade Unionleden van de sociaaldemocratie. Die vakbonden zelf worden daardoor tot nieuwe machtsontvouwing in staat gesteld. En de Internationale wint aan wezenlijke kracht. Aan haar spits zal in de toekomst naast het Duitsche proletariaat het Engelsche marcheeren. 
De concurrentie van het Duitsche kapitalisme verdrong Engeland uit zijn gunstige uitzonderingspositie. De felle concurrentiestrijd van het kapitaal in beide landen brengt thans de nieuwe samenwerking op sociaaldemocratischen grondslag van het proletariaat voort, welke voor de vernietiging van de heerschappij van het kapitalisme zulke groote dingen belooft. 
IX Slot. 
In de Duitsche richting leidt de ontwikkelingsgang der Engelsche vakbeweging. Waar de groote organisaties voorhanden zijn, streeft zij spoedig de Duitsche beweging ter zijde. Tegelijkertijd brengt zij echter in de moderne vakbeweging, zooals onze Oostelijke naburen die verstaan, sterk naar voren het element, dat zij aan de syndicalistische methode ontleende: solidariteitsstaking (al dan niet met het stellen van eigen eischen gepaard). In dat teeken bevocht zij haar groote overwinningen. In dat teeken hernieuwde zij zich. Maar solidariteitsstaking, die niet, als vaak bij de Fransche beweging, uiting is van zwakte, van achterlijkheid, doch die het bewijs is van hooge opofferingsgezindheid, vergevorderd inzicht en groote kracht. Geen andere middelen dan dit neemt zij van het syndicalisme over en brengt zij over op den Duitschen vakbewegingsstrijd. Natuurlijk niet een middel, hetwelk bij alle mogelijke gelegenheden zijn toepassing vindt. Doch zeker geen middel, waarvoor de leiders der vakbeweging afkeer bij hun leden hebben aan te kweeken, daar in toenemende mate de maatschappelijke ontwikkeling zijn toepassing